Гісторыка-мемарыяльныя пахаванні

Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь №699 ад 18 жніўня 2015 г. "Аб зацвярджэнні Палажэння аб парадку і ўмовах прысваення статусу гісторыка-мемарыяльнага месца пахавання"

Рашэнне Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта №181 ад 18 сакавіка 2024 г. "Аб прысваенні статусу гісторыка-мемарыяльнага месца пахавання"

Уліковая ведамасць месцаў пахаванняў са статусам гісторыка-мемарыяльных месцаў пахавання

Спіс ахвяр

Пахаванне № 7653 размешчана на паўднёвай ускраіне в. Росіца Сар'янскага сельсавета Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці і з'яўляецца брацкай магілай ахвяр фашызму.

У ім пахаваны прах 700 мірных жыхароў, спаленых фашыстамі ў сакавіку 1943 года ў ходзе карнай аперацыі "Зімовае чараўніцтва".

У перадваенныя гады ў вёсцы Росіца Дрысенскага раёна быў 231 двор, пражывала 943 чалавекі.

У першыя тыдні вайны – 3 ліпеня 1941 года – вёска была акупавана нямецкімі войскамі. З восені 1941 г. Нямецкая акупацыйная адміністрацыя дазволіла аднавіць набажэнствы ў Росіцкім касцёле Святой Тройцы пад кіраўніцтвам ксяндза-марыяніна Антонія Лешэвіча. Летам 1942 года да яго далучыўся Юрый Кашыра.

У сярэдзіне лютага 1943 года нямецка-фашысцкія захопнікі пачалі карную аперацыю "Зімовае чараўніцтва". Росіца стала адной з першых ахвяр гэтых трагічных падзей.

У ноч з 15 на 16 лютага 1943 г. З тэрыторыі Латвіі пачалі наступленне паліцэйскія фарміраванні. У Траецкім касцёле быў арганізаваны "сартавальны пункт", куды зганялі жыхароў Росіцы і бежанцаў з навакольных вёсак. Сярод палонных апынуліся святары Антоній Лешэвіч і Юрый Кашыра.

Пяць халадных лютаўскіх дзён і начэй працягвалася ”сартаванне“. Адзінай суцяшэннем вязняў былі словы падтрымкі і малітвы святароў. Затым частка палонных была этапавана на чыгуначную станцыю Бігосава для далейшай адпраўкі ў канцлагер Саласпилс. Астатнія – спалены ў розных месцах Росіцы.

Каты давалі ксяндзам магчымасць пакінуць Росіцу і такім чынам выратаваць сваё жыццё. Аднак, Антоній Лешэвіч і Юрый Кашыра ў сваім духоўным пакліканні вырашылі, што святы абавязак іх місіі – заставацца там, дзе смуткуюць іх парафіяне, быць духоўнай дапамогай людзям у апошнія хвіліны іх жыцця. Святары адмовіліся пакінуць людзей і разам з ахвярамі прынялі пакутніцкую смерць.

13 чэрвеня 1999 года Рымска-каталіцкая царква беатыфікавала святароў-марыянаў Антонія Лешэвіча і Юрыя Кашыру. З 1999 года два разы на год тут праходзяць дні памяці Росіцкіх пакутнікаў.

Магілы загінуўшых у агні Росіцы былі размешчаны ў гумнах у цэнтральнай і заходняй частках паселішча, а таксама ў майстэрнях на яго паўднёвай ускраіне. На ўсіх пахаваннях былі ўзведзены помнікі. Устаноўлена частка імёнаў загінуўшых. Спіс ахвяр удакладняецца.

З 2019 года касцёл у Росіцы прызнаны Дыяцэзіяльным санктуарыем Росіцкіх пакутнікаў. Росіца з'яўляецца месцам пакланення пілігрымаў з усёй Беларусі і замежжа.

У памяць пра страшныя падзеі генацыду беларускага народа ў гады Вялікай Айчыннай вайны на пахаванні № 7653 створаны Мемарыял пакутнікаў – добраўпарадкавана тэрыторыя, усталяваны Паклонны крыж, праведзены рамонт пад'язной дарогі і прыступак да мемарыяла, размешчаны інфармацыйны стэнд.