Як рашэнне Лукашэнкі захаваць цэментную прамысловасць стала залогам якасці беларускіх дарог
Бэтонныя дарогі ў Беларусі пачалі будаваць у канцы 60-х гадоў мінулага стагоддзя. Першая такая траса злучыла Калінкавічы і Пінск.
Гэта была аўтамабільная дарога другой катэгорыі з маналітна-каркасным цэментабэтонным пакрыццём. Яе працягласць склала 250 км. Да Алімпійскіх гульняў 1980 года бэтонка звязала ўчастак трасы Масква - Мінск - Брэст. З часам тэхналогія дабралася і да мясцовых дарог. Але пасля развалу Савецкага Саюза бэтонны маршрут у Беларусі зайшоў у тупік. У новым выпуску праекта "Па факце: рашэнні Першага" мы раскажам, як плануюць выконваць даручэнне Прэзідэнта па будаўніцтве бэтонных дарог, што сабой уяўляе цэментная прамысловасць Беларусі і ў чым перавага бэтонка.
Якімі прадпрыемствамі прадстаўлена беларуская цэментная прамысловасць
"Адна з архіважных задач - захаваць набраны тэмп развіцця інжынерна-транспартнай інфраструктуры. Аб'ёмы дарожнага будаўніцтва, уводу жылля, добраўпарадкаванне населеных пунктаў - залог камфортнага пражывання ў рэгіёнах. Трэба вярнуцца да маштабнага будаўніцтва бэтонных аўтамагістралей. За гэта попыт будзе наймацнейшы. Я папярэджваў асобных членаў урада аб гэтым. Бо я ж вас адвёз і паказаў, як гэта трэба рабіць. Мы ж закупілі да гэтых яшчэ санкцый самае сучаснае абсталяванне. Бэтонныя дарогі - гэта наша выратаванне ў нашых пагодных умовах. Гэта даўгавечнасць. Гэта задачы для ўрада і мясцовых органаў", - звярнуў увагу на важнасць будаўніцтва бэтонных дарог кіраўнік дзяржавы ў сваім Пасланні беларускаму народу і парламенту ў гэтым годзе.
Давайце разбірацца, у чым унікальнасць бэтону і чаму праз столькі часу Прэзідэнт зноў арыентуе на маштабнае будаўніцтва бэтонных аўтамагістралей. Бэтон - гэта будаўнічая сумесь, якая складаецца з цэменту, пяску і спецыяльных напаўняльнікаў. Па сваіх уласцівасцях ён можа канкурыраваць з мармурам і гранітам. Бэтон бывае розных відаў, але ключавым кампанентам выступае цэмент. Яго яшчэ вобразна называюць "хлебам будаўніцтва". А ўсё таму, што без яго немагчыма ўявіць ніводную будоўлю. Будзь то тратуарная дарожка ў двары ці хмарачос.
Цэментная прамысловасць у Беларусі прадстаўлена трыма кампаніямі: "Краснасельскбудматэрыялы", Беларускі цэментны завод, "Крычаўцэментнашыфер". Дарэчы, у 1999 годзе за краснасельскі завод замежныя інвестары прапаноўвалі $25 млн. Рашэнне Першага - пакінуць прадпрыемства ў дзяржаўнай уласнасці. Пераломным момантам у развіцці цэментнай прамысловасці краіны стала нарада ў Прэзідэнта ў ліпені 2007 года. Тады кіраўнік дзяржавы даручыў ураду прыняць меры па павелічэнні штогадовай вытворчасці цэменту на беларускіх прадпрыемствах да 10 млн т. А ў снежні 2008-га быў выдадзены адпаведны ўказ, на аснове якога і пачалася мадэрнізацыя галіны.
Чаму пры будаўніцтве другой МКАД выкарыстоўвалі бетон
Пасля мадэрнізацыі трох цэментных заводаў беларусы перасталі залежаць ад імпартнай сыравіны. Больш таго, айчынныя спецыялісты асвоілі нямецкую і амерыканскую тэхналогіі ўкладкі бетону. У 2014 годзе Прэзідэнту ў Мінскім раёне паказалі будаўнічую пляцоўку, дзе пракладвалася другая кальцавая аўтадарога. Кіраўніцтва транспартнай галіны, будаўнікі і праекціроўшчыкі сыходзяцца ў меркаванні: прынятае ў свой час рашэнне Першага аб пераходзе да маштабнага будаўніцтва дарог з бетонным пакрыццём - правільнае. Пры выкананні неабходных тэхналагічных умоў гарантыйны тэрмін на падобныя магістралі складае да 25 гадоў. Для параўнання: на асфальтавае пакрыццё - усяго 10 гадоў. Акрамя таго, бетонная дарога вытрымлівае вялікія нагрузкі, што дае больш магчымасцей для праезду цяжкага транспарту. Гэта зараз мы ўспрымаем МКАД-2 як належнае, а на той час яе разглядалі як сапраўднае выратавальнае кола. Бо першая кальцавая проста задыхалася ад патоку машын.
"Гэтым дарогам быць. І не так, як вы намяцілі, а па максімуме", - заявіў Аляксандр Лукашэнка падчас наведвання будаўнічай пляцоўкі другой кальцавой дарогі вакол Мінска. Для будаўніцтва аўтадарог з бетонным пакрыццём неабходна толькі мясцовая сыравіна, якая ў дастатковай колькасці маецца ў Беларусі, у той час як у вытворчасці асфальту выкарыстоўваецца бітум, які выпрацоўваецца з імпартнай нафты. Такім чынам, адначасова зніжаецца патрэба ў дарагой імпартнай сыравіне і павышаецца загрузка мадэрнізаваных у Беларусі цэментных заводаў.
Будавалі другую МКАД у два этапы. Першы ўчастак увялі ў эксплуатацыю ў 2015 годзе. Яго працягласць склала звыш 46 км. Другі, у 41 км, адкрылі ў канцы снежня 2016-га. На ўсё спатрэбілася 315 тыс. куб.м бетону. Выкарыстоўвалі беларускі цэмент экстра-класа.
"Пройдзе шмат гадоў, і мы будзем ганарыцца тым, што пабудавалі такую дарогу. Для мяне было важна захаваць працоўныя калектывы і каб нашы будаўнічыя трэсты атрымалі працу. Усё на ўзроўні Сусветнага банка прызналі, што мы будуем дарогу ў два-тры разы танней, чым такія дарогі будуюць нашы суседзі", - заявіў беларускі лідар на цырымоніі адкрыцця руху па завершанай другой кальцавой аўтамабільнай дарозе вакол Мінска ў снежні 2016 года.
Якія беларускія дарогі з цэментабетонным пакрыццём адрамантуюць сёлета
З 2015 па 2022 год у Беларусі ўзвялі і рэканструявалі 176 км рэспубліканскіх аўтадарог з цэментабетонным пакрыццём. Ёсць планы і на гэты год. Палкі ў колы ставяць заходнія партнёры. Да прыкладу, у рамках крэдытнага пагаднення паміж Беларуссю і Еўрапейскім банкам рэканструкцыі і развіцця прадугледжвалася рэканструкцыя аўтадарогі М3 Мінск - Віцебск і 13 маставых збудаванняў. Але, улічваючы цяперашнія геапалітычныя выбоіны на шляху супрацоўніцтва, банк усе аперацыі спыніў.
"Пасля адмовы ў крэдытных сродках мы змаглі знайсці замену гэтым крыніцам, і сёння праекты не замарожаны, яны рэалізуюцца за кошт бюджэтных сродкаў. У 2014-2015 гадах было набыта спецыялізаванае абсталяванне - два бетонаўкладальныя комплексы амерыканскай і еўрапейскай фірмаў. І з дапамогай іх былі рэалізаваны маштабныя праекты па Беларусі. У прыватнасці, будаўніцтва другой кальцавой дарогі вакол Мінска, Р80, Р23 і іншыя", - распавёў начальнік упраўлення развіцця аўтамабільных дарог галоўнага ўпраўлення аўтамабільных дарог Міністэрства транспарту і камунікацый Сяргей Леанчык.
Па словах эксперта, будаўніцтва дарог з цэментабетонным пакрыццём працягваецца. "Сёлета ў планах рэканструкцыя дарогі Слабада - Новасады ў напрамку Жодзіна. Таксама мы плануем рэканструкцыю дарогі М3 Мінск - Віцебск. Сёлета плануем пачаць гэтыя работы на ўчастку ад Лагойска да Плешчаніц", - агучыў планы па рамонце беларускіх дарог Сяргей Леанчык.
Акрамя дарожнай сеткі, не меншую ўвагу надаюць і рамонту мастоў. Святло-лазернае шоу, танцуючы рэгуліроўшчык, "вулічныя танцы на мосце" - так напярэдадні святочных велікадных выходных адкрывалі пуцеправод у Гродне. Капітальны рамонт працягваўся амаль год. Да канца 2023-га завершаць узвядзенне моста і ў Лідскім раёне. Спецыялісты падлічылі: танней пабудаваць новы, чым аднавіць стары. Усяго па даручэнні Першага на гэты год запланаваны будаўнічыя работы яшчэ на 12 маставых збудаваннях.
Па словах Сяргея Леанчыка, яшчэ некалькі гадоў таму была праведзена дыягностыка ўсіх маставых збудаванняў на рэспубліканскай сетцы аўтадарог. "Былі вызначаны 32 збудаванні, якія ў першую чаргу патрабуюць правядзення неадкладных работ. Мы пачыналі гэты праект з Еўрапейскім банкам рэканструкцыі і развіцця, але сёння мы праводзім рэканструкцыю гэтых дарог і мастоў за кошт сродкаў бюджэту. У мінулым годзе мы ўвялі чатыры маставыя збудаванні, у гэтым годзе таксама плануем увесці ў строй чатыры моста. Усе збудаванні будуць у вызначаныя тэрміны пабудаваны", - запэўніў Сяргей Леанчык.
Як абстаіць справа з рамонтам і ўтрыманнем беларускіх дарог мясцовага значэння
Яшчэ ў 2014-м, адкрываючы другую кальцавую, кіраўнік дзяржавы прасіў не забываць пра дарогі мясцовага значэння. Зрэшты, пра гэта Прэзідэнт не перастае нагадваць і цяпер. Гаспадарчы падыход павінен быць усюды: ад невялікай дарожкі на вёсцы да аўтамагістралі рэспубліканскага значэння.
"Для нас цяпер архіважная задача - гэта дарогі. Усе на аўтамабілях. Дзесьці там па ЖКГ нейкія пытанні трэба вырашыць. Віцэ-прэм'ер мне дакладваў: ён узяў на ўзбраенне ў кожнай вёсцы бетанаваць дарогу. Не асфальт, а бетон. Таму што яе пакрояць (у выпадку з асфальтавым пакрыццём. - Заўв. БЕЛТА), а бетон будзе ляжаць. І наогул мы дамовіліся больш цэменту выкарыстоўваць на гэта. Але не выконваецца ж. Трэба рабіць там, дзе перш за ўсё трэба. Калі там нейкая вёсачка, дзе два чалавекі, - трэба шліфануць гэту дарогу. І не трэба там бетон выкладваць. У аграгарадках, раённых цэнтрах недзе гэтыя дарогі - там, дзе вельмі трэба і дзе заўтра будуць жыць людзі. Толькі такі павінен быць, гаспадарскі падыход", - агучыў задачы па развіцці дарожнай сеткі Аляксандр Лукашэнка на пасяджэнні Савета Міністраў у сакавіку гэтага года.
У якіх рэгіёнах Расіі запатрабаваны беларускія спецыялісты ў сферы дарожнага будаўніцтва
На адной з прэс-канферэнцый расійскія журналісты папрасілі беларускага лідара раскрыць сакрэт у дарожным будаўніцтве. Маўляў, жывём па суседстве, а дарогі неба і зямля. У 2014 годзе карэспандэнт газеты "Валгаградская праўда" задаў Аляксандру Лукашэнку пытанне на прэс-канферэнцыі для журналістаў расійскіх рэгіянальных СМІ: "Я не магу не адзначыць вашы дарогі. На жаль, гэта адна з асноўных праблем рэгіёну, дзе я жыву. У вас адразу кідаецца ў вочы, што нават у невялікіх гарадах роўныя дарогі. Як вам удаецца вырашаць гэту праблему, вы адкрылі нейкі сакрэт у дарожным будаўніцтве?".
"Вярнуліся да бетонных дарог, таму што гэта - дабро. А сучаснымі машынамі, гэтымі камбайнамі... Вярнуліся да тэхналогій, пляцоўкі, асабліва ўнутры дамоў. Паглядзіце, квартал унутры дамоў у горадзе, якія там дарогі - канава на канаве. А калі б яны былі роўна пад ухіл зроблены бетонам - яны вечныя. Вось гэта будзем бетанаваць. У сельскай мясцовасці - падыходы, пад'езды і гэтак далей", - растлумачыў якасць беларускіх дарог Аляксандр Лукашэнка.
Беларусы ахвотна дзеляцца досведам і ўдзельнічаюць у дарожных праектах у Расіі. Прафесіяналізм нашых спецыялістаў нямала адзначаюць расійскія губернатары. І вось адзін з апошніх прыкладаў, які прывёў кіраўнік Татарстана Рустам Мініханаў, наведваючы на мінулым тыдні Мінск. У мінулым годзе беларускіх дарожнікаў прыцягнулі да будаўніцтва першай платнай дарогі Шалі-Баўлы.
"Нашы будаўніча-дарожныя трэсты, якія ўваходзяць у "Белаўтадар", актыўна ўдзельнічаюць у рэканструкцыі і ўзвядзенні аўтадарог у Расіі. Супрацоўніцтва ідзе са Смаленскай, Пскоўскай, Курскай і Ленінградскай абласцямі. Таксама работа над канкрэтнымі аб'ектамі ў гэтым годзе ажыццяўляецца ў Рэспубліцы Татарстан. Калі казаць пра навуковыя і праектныя арганізацыі, то ўзаемадзеянне ідзе на ўзроўні абмену тэхналогіямі, а таксама ў галіне навуковай дзейнасці з усімі рэгіёнамі Расіі", - распавёў Сяргей Лявончык.
У чым перавага бетонных дарог перад асфальтнымі
Бетон даражэйшы за асфальт. Але агульныя затраты зніжаюцца за кошт невысокіх выдаткаў пры эксплуатацыі. Бетанка не баіцца агрэсіўнага ўздзеяння кліматычных фактараў. Не пагражае ёй і ўтварэнне каляіны. Застрахавана яна і ад санкцый. У краіне ёсць усё для яе вытворчасці: і заводы, і сыравіна, і абсталяванне. Дык чаму не будаваць далей гэты выгадны маршрут?
"Чаму сёння не будаваць дарогі і не рамантаваць? Нам жа і будаваць іх не шмат трэба, нам трэба гэтыя ўтрымліваць. Мы прынялі праграму будаўніцтва і мадэрнізацыі мясцовых дарог. Мы не адстаём. Там тысячы кіламетраў дарог. Мадэрнізуем, аднаўляем. І няма ў нас прычыны, каб пад нейкімі санкцыямі згарнуць гэту працу. Будзем рамантаваць. І асабліва мясцовыя дарогі. Ад раённага цэнтра да аграгарадка за пяцігодку ўсе дарогі павінны быць. Двухпалосныя, нам не трэба там аўтабаны, але ў добрым стане. І ад вобласці да ўсіх раёнаў дарогі павінны быць нармальныя", - даручыў Прэзідэнт Беларусі ў чэрвені мінулага года падчас наведвання ААТ "Агракамбінат "Юбілейны" у Аршанскім раёне.
Праект створаны за кошт сродкаў мэтавага збору на вытворчасць нацыянальнага кантэнту.
Крыніца: belta.by