Верхнядзвінскі раённы цэнтр гігіены і эпідэміялогіі інфармуе
На тэрыторыі Рэспублікі Беларусь набліжаецца сезон актыўнасці іксодавых кляшчоў.
У апошнія гады па энтомолагічных назіраннях адзначаецца ранняя актывізацыя гэтых членістаногіх, якая вызначаецца кліматычнымі зменамі. Штогод, з надыходам вясны і павышэннем тэмпературы паветра вышэй +50С пасля «зімовай спячкі» пачынаюць актывізавацца кляшчы і праяўляюць актыўнасць да лістапада. Яны з'яўляюцца пераносчыкамі цэлага шэрагу інфекцыйных захворванняў, з якіх найбольш часта сярод насельніцтва рэгіструюцца клешчавы энцэфаліт і хвароба Лайма, узбуджальнікі якіх перадаюцца ад кляшча ў арганізм чалавека.
Клешчавы энцэфаліт - гэта прыродна-ачаговая, вострая вірусная захворванне, з пераважным паражэннем цэнтральнай нервовай сістэмы. Захворванне праяўляецца дрыжыкамі, млоснасцю, галаўным болем, галавакружэннем, ныючымі болямі ў цягліцах. Ліхаманкавы стан трымаецца 4-5 дзён, пасля чаго знікае. Але праз 1-2 тыдні з'яўляюцца наймацнейшыя галаўныя болі, павышэнне тэмпературы, болі па ходзе хрыбетніка, напружанасць патылічных цягліц, пачуццё аглушэння, курчы. Ад моманту ўкусу кляшчом, інфікаванага вірусам клешчавага энцэфаліту, да з'яўлення сімптомаў звычайна праходзіць ад 4 да 30 дзён. Акрамя таго, заразіцца клешчавым энцэфалітам можна ўжываючы ў ежу сырое заражанае малако (часцей за ўсё казінае), а таксама пры раздаўліванні кляшча на месцы ўкусу.
Хвароба Лайма (Лайм-баррэліёз) - гэта прыродна-ачаговая захворванне бактэрыяльнай прыроды, якое мае схільнасць да хранізацыі, што працякае з паражэннем скуры, суставаў, сэрца і нервовай сістэмы. Першым сімптомам захворвання з'яўляецца з'яўленне на месцы ўкусу кляшча плямы ружовага колеру, якая паступова павялічваецца ў дыяметры. Ад моманту ўкусу да з'яўлення першых сімптомаў можа прайсці да 30 дзён. Хранічныя праявы ў выглядзе неўралагічных парушэнняў, паражэння сардэчна-сасудзістай сістэмы і апорна-рухальнага апарата могуць узнікнуць праз некалькі месяцаў або нават гадоў пасля прысмоктвання інфікаванага кляшча.
Неабходна памятаць, што любімыя месцы пражывання кляшчоў - гэта зацененыя і вільготныя лісцевыя і змешаныя лясы, з густым травастоем і падлескам. Найбольшая колькасць кляшчоў канцэнтруецца на траве па абочынах лясных сцежак, дарожак. У Віцебскай вобласці кляшчы распаўсюджаны паўсюдна. Кляшч здольны адчуць пах чалавека на адлегласці да 10 метраў і нападае з расліннасці на вышыні да 1 метра. Найбольшая актыўнасць кляшчоў назіраецца ў 900 і ў 2000. Прысмоктванне кляшча, як правіла, не выклікае болю і праходзіць практычна незаўважна для чалавека. Любімыя месцы прысмоктвання кляшчоў - галава, шыя, пахавыя ўпадзіны, грудная клетка, пахвінныя зморшчыны.
У 2024 годзе ў арганізацыі аховы здароўя раёна звярнуліся 25 чалавек, пацярпелых ад укусаў кляшчоў, з іх дзяцей да 17 гадоў – 2, зарэгістравана 2 выпадкі хваробы Лайма.
Як абараніць сябе ад нападу кляшчоў: - падчас наведвання лесу неабходна насіць галаўны ўбор і светлую вопратку, максімальна закрываючую адкрытыя ўчасткі цела і перашкаджаючую пранікненню кляшчоў праз каўняровую зону, рукавы і штаніны;
- неабходна наносіць на вопратку або скуру адкрытых участкаў цела спецыяльныя сродкі, якія адпужваюць кляшчоў - рэпеленты, прымяняць якія варта строга па інструкцыі;
- праводзіць старанныя сама- і ўзаемныя агляды праз кожныя 1 - 2 гадзіны знаходжання ў лесе і адразу ж пасля выхаду з лесу з мэтай выяўлення і выдалення з адзення любых якія поўзаюць насякомых і кляшчоў, уважліва аглядаць вопратку і скурныя пакровы; аглядаць таксама варта хатніх жывёл пасля лясных шпацыраў;
- не прыносіць з сабой з лесу кветкі, галіны, шышкі, іншую расліннасць - з імі вы можаце прынесці ў дом кляшчоў;
- у лесе арганізоўваць стаянкі і прывалы на добра асветленых і прагрэтых лясных участках (палянах) з рэдкай травяной расліннасцю (кляшчы не пераносяць прамых сонечных прамянёў);
- сырое казінае малако перад ужываннем у ежу неабходна кіпяціць.
Калі вас усё ж укусіў кляшч:
Пры выяўленні на целе прысмоктаўшагася кляшча неабходна звярнуцца ва ўстанову аховы здароўя па месцы жыхарства для яго выдалення і прызначэння экстраннай хіміпрафілактыкі. Звярнуцца варта як мага хутчэй, так як максімальны прафілактычны эфект дасягаецца толькі ў тым выпадку, калі экстранная прафілактыка пачата ў першыя 72 гадзіны пасля ўкусу кляшча.
Калі звярнуцца ў медыцынскую ўстанову няма магчымасці, кляшча варта выдаліць самастойна любым даступным спосабам:
- пры дапамозе спецыялізаваных прылад для выдалення кляшчоў прамысловай вытворчасці, згодна з інструкцыяй па ўжыванні;
- пры дапамозе баваўнянай ніткі - яе завязваюць у вузел як мага бліжэй да хабатка прысмоктанага кляшча; кляшча выцягваюць, падцягваючы яго ўверх кругавымі рухамі, без рэзкіх рухаў;
- пры дапамозе пінцэта - для гэтага кляшча асцярожна выцягваюць за брушка, злёгку пахітваючы яго пінцэтам; звычайна праз 1 - 3 абароты кляшч выцягваецца цалкам;
- пры дапамозе іголкі - кляшча выцягваюць як шчэпку.
Кляшча неабходна выдаліць цалкам, нельга дапускаць сорвання брушка ад галоўкі. Пасля выдалення кляшча месца ўкусу неабходна апрацаваць любым спіртазмяшчальным сродкам, і ўсё роўна звярнуцца ва ўстанову аховы здароўя для прызначэння прафілактычнага лячэння.
Даследаванні кляшчоў на Лайм-барэліёз праводзяцца ў мікрабіялагічнай лабараторыі ДУ «Віцебскі абласны цэнтр гігіены, эпідэміялогіі і грамадскага здароўя» па адрасе: г.Віцебск, вул.Жэсткова, 25, каб.102. Рэжым працы: панядзелак - пятніца, 830 - 1600,
тэл. 8-0212-37-21-19, 8-0212-37-96-74.