Шашлычок, мясныя шарыкі, гуляш, боршч. Паглядзелі, чым кормяць дзяцей у школе і колькі гэта каштуе
Школьнае харчаванне адыгрывае ключавую ролю ў фарміраванні здаровых звычак у дзяцей і падлеткаў, забяспечваючы іх неабходнымі пажыўнымі рэчывамі для паўнавартаснага росту і развіцця.
Правільнае харчаванне ў школе не толькі спрыяе паляпшэнню фізічнага стану вучняў, але і ўплывае на канцэнтрацыю ўвагі, паспявальнасць і агульны стан здароўя. Ва ўмовах сучаснага свету, дзе дзеці сутыкаюцца з разнастайнымі спакусамі фастфуду і нездаровай ежай, арганізацыя якаснага школьнага харчавання становіцца асабліва актуальнай. Гэта не проста пытанне забеспячэння дзяцей ежай, а важны крок да стварэння здаровага будучага для маладога пакалення. Арганізацыяй харчавання ў школах Мінска займаецца Камбінат школьнага харчавання. Карputнікі БЕЛТА даведаліся, чым і як кормяць дзяцей, на прыкладзе школы №2 Мінска.
Пятикласнік Мікіта Тамашков з аднакласнікамі кожны дзень чакае школьны абед. Ён, як правіла, праходзіць пасля 3-га ці 4-га ўрока, да гэтага часу актыўныя пяцікласнікі паспяваюць добра прагаладацца. "Мне ўсё падабаецца ў нашай сталоўцы. Вось сёння ў нас курыная катлета з макаронамі - гэта вельмі смачна, як дома. Люблю яшчэ грэчку з сасіскамі. Але самае маё любімае, ад чаго я ніколі не адмоўлюся, - гэта пельмені. Нам неяк давалі іх са смятанай. Наш клас усё з'еў. Часцей бы давалі іх", - распавёў хлопчык, а сябры пацвердзілі, яшчэ не ведаючы, што заўтра будуць менавіта пельмені.
Іх класны кіраўнік і настаўнік матэматыкі Таццяна Лісоўская кожны дзень суправаджае клас у сталовую. Педагог запэўніла, што пельмені ў школе не толькі з'ядаюцца ўсе без астатку, але і ёсць месца для дабаўкі. "Едяць дзеці ў асноўным добра. Ёсць любімыя стравы, ёсць менш любімыя, але не менш карысныя. Настаўнікі сочаць, каб вучні ўсё ж такі елі. Дзесьці тлумачым, дзесьці ўпрошваем. А наогул, вучым іх беражліва ставіцца да ежы, да хлеба, для гэтага ўспамінаем гісторыю, блакаду, гаворым пра голад, які ў сучасным свеце, на жаль, не так рэдкі", - падзялілася педагог.
Галоўная па харчаванні дзяцей у школе №2 – загадчыца вытворчасцю сталоўніка Ларыса Дубаневіч. Менавіта яна атрымлівае прадукты, з якіх пазней будзе прыгатаваны сняданак, абед і падвячорак у школе. "Мы працуем з двухтыднёвым меню, якое складаецца тэхнолагамі на Камбінаце школьнага харчавання Мінска. Напрыклад, у нас па графіку ідзе выраб з кураняці. Прадукцыю нам пастаўляе Віцебская бройлерная фабрыка. Да нас прывозяць філе, сцягно. Я аглядаю, каб яны не былі размарожаны. Калі ўсё добра, я стаўлю пячатку і мы прымаем прадукцыю. Далей мы гатуем, напрыклад, катлеты з кураняці, калі яны ў нас у меню. З мясной прадукцыяй усё аналагічна. Агародніна нам пастаўляецца ачышчанай у вакууме, можа захоўвацца 10 сутак. Схема іх прыёму аналагічная: праглядаем суправаджальныя дакументы, пасведчанне якасці, правяраем, каб не было разгерметызацыі. Малако пастаўляе малочны камбінат", - праінфармавала Ларыса Дубаневіч.
Загадчыца падкрэсліла, што прадукты заўсёды прыязджаюць добрай якасці. "Яны цалкам адпавядаюць патрабаванням, якія прад'яўляюцца да дзіцячага харчавання. У нас нават не бывае выпадкаў, калі даводзілася б адбракоўваць прадукты. Пастаўшчык змагаецца за якасць, бо ўсе разумеюць, што гэта дзіцячае харчаванне. Ва ўсіх ёсць дзеці, унукі, усе стараюцца, каб дзеці харчаваліся добра", - упэўнена яна.
Дырэктар сярэдняй школы №2 Мінска Аксана Кокарава адзначыла, што сталовая і буфет - самае папулярнае і агульнадаступнае месца ў школе. "Гэта з улікам таго, што цяпер у школах абмежавана выкарыстанне мабільных прылад. На перапынках мы выкарыстоўваем усе актыўныя сродкі для вольнага часу. У нас створаны ўмовы для спартыўных і інтэрактыўных гульняў. Таксама адзін са спосабаў адцягнення і ад навучальнага працэсу, і ад адсутнасці мабільнай прылады - гэта, вядома ж, наведванне школьнай сталоўі і буфета. Мы пастаянна трымаем пад кантролем пытанне арганізацыі харчавання аж да заканчэння другой змены, таму што ў другую
Дырэктар камбіната школьнага харчавання Мінска Людміла Крупская кіруе прадпрыемствам, якое адказвае за ўсе працэсы, якія тычацца харчавання дзяцей у сталічных школах. "Камбінат школьнага харчавання на дадзены момант - гэта 330 аб'ектаў. Наша сетка вялікая, мы кормім каля 230 тыс. сталічных школьнікаў. Спецыялістамі камбіната распрацоўваюцца прыкладныя двухтыднёвыя рацыёны. Распрацоўваюцца яны пасязонна (на восеньскі, зімовы і вясновы перыяды), улічваюцца патрабаванні да каларыйнасці, рацыянальнага размеркавання пажыўных рэчываў і таксама частаты ўключэння пэўных прадуктаў. Так, напрыклад, такія прадукты, як мяса, гародніна, малако, павінны прысутнічаць у харчаванні дзіцяці штодня, а рыба і сыр - не менш за два разы на тыдзень. Пры распрацоўцы прыкладных рацыёнаў на восеньскі перыяд перавага аддаецца свежай гародніне і садавіне, а ў зімовы перыяд мы ўжо пераходзім на квашаную і кансерваваную гародніну. Рацыёны праходзяць абавязковую ацэнку ў Мінскім гарадскім цэнтры гігіены і эпідэміялогіі на адпаведнасць санітарна-эпідэміялагічным нормам. Прыкладны двухтыднёвы рацыён восеньскага перыяду ўключае 137 страў, 60 з іх - стравы з інфармацыйнага зборніка тэхналагічных карт страў і вырабаў, распрацаванага Міністэрствам адукацыі", - праінфармавала Людміла Крупская.
Сістэма выразная, але не без навінак. "У гэтым сезоне мы ўключылі тры прадукты, якія раней не выкарыстоўваліся наогул у харчаванні дзяцей, - гэта дайкон і салера. З дайконом мы ўзялі страву з інфармацыйнага зборніка, а салера ўключана ў склад аднаго салаты - гэта распрацоўка спецыялістаў нашага камбіната. Таксама па выніках анкетавання, якое прайшло ў траўні мінулага года, мы прапанавалі дзецям рыет з марской капусты з гароднінай. Гэта марская вараная капуста, нарэзаная з даданнем гародніны - морквы, цыбулі, салодкі перцу і памідора. Рыет з марской капусты з гароднінай вельмі багаты перш за ўсё ёдам, вітамінамі і мінераламі. Гэты прадукт вельмі спадабаўся дзецям, і ў гэтым годзе мы яго ўключылі ў харчаванне і ўжо бачым станоўчыя водгукі. А самым важным паказчыкам для нас з'яўляецца чыстая талерка дзіцяці пасля школьнага абеду", - падкрэсліла кіраўнік прадпрыемства.
Што тычыцца кошту школьнага харчавання, то цяпер рацыён сняданку для малодшай школы каштуе Br2,08, абед для іх (хто наведвае групу падоўжанага дня) - Br2,98. Абед для навучэнцаў 5-11-х класаў каштуе Br3,51. Як раней паведамляла Міністэрства адукацыі, у Беларусі з 1 кастрычніка на 5% будуць павялічаны грашовыя нормы расходаў на харчаванне для навучэнцаў агульнаадукацыйных школ, дашкольных і іншых устаноў адукацыі. "Нормы распрацаваны на аснове аналізу цэн на харчаванне, які праводзіцца кожныя тры месяцы. Такі падыход забяспечвае аб'ектыўнасць і празрыстасць фарміравання расходаў на харчаванне. Змяненне стане важным крокам на шляху да ўстойлівай, якаснай і даступнай сістэмы дзіцячага харчавання, дзе галоўным арыенцірам застаецца клопат пра здароўе падрастаючага пакалення", - растлумачылі ў ведамстве і адзначылі, што апошняе павышэнне нормаў расходаў на харчаванне было ўведзена 1 верасня 2023 года.
Урэгулявана цэнаўтварэнне і ў школьных буфетах. "Так, мы арганізуем харчаванне дзяцей дадаткова і ў буфетах, - адзначыла Людміла Крупская. - Тут ёсць абмежаванне ў прадстаўленай прадукцыі: у буфеце павінна быць не больш за 10 найменняў салодкіх вырабаў у прамысловай упакоўцы. Гэта можа быць, напрыклад, зефір, халва, шакалад, вафлі і гэтак далей. Падкрэслю, што ўся прадукцыя, якая рэалізуецца ў буфетах, адпавядае дзіцячай дыетыцы. Вы не знойдзеце ў школьным буфеце забароненых і недапушчальных дабавак. Газіроўкі няма, чыпсаў няма, ёсць толькі соказмяшчальныя напоі і дапушчальныя прысмакі. Акрамя гэтага, шырока прадстаўлена прадукцыя ўласнай вытворчасці. Вось сёння ў школе якраз дзень, калі дзеці могуць купіць піцу і сасіскі ў цесце. На гэту прадукцыю ў нас ёсць абмежаванні: іх можна ўжываць у харчаванні школьнікаў толькі два разы на тыдзень. Уся астатняя выпечка - булачкі, пластовае цеста - прадаецца штодня. Ёсць шырокі асартымент салатаў, бутэрбродаў, ёсць ёгурты, малочныя кактэйлі. Гэта вельмі любяць нашы дзеці".
Насамрэч усё ядомае ў школе могуць пракантраляваць і бацькі. "Калі ў іх узнікаюць пытанні, для гэтага ёсць агульнашкольны бацькоўскі камітэт. Законныя прадстаўнікі могуць арганізавацца ў групу, прыйсці ў школу і паглядзець тэхналогію прыгатавання ежы. Для гэтага трэба выканаць некаторыя ўмовы - у школе ёсць бахілы, аднаразовыя халаты і пальчаткі. Калі ласка, група прадстаўнікоў агульнашкольнага бацькоўскага камітэта можа паглядзець, як усё арганізуецца нават на момант прыгатавання ежы, яны могуць прысутнічаць на харчаблоку ў момант закладкі прадукцыі. Яны нават могуць паспрабаваць стравы, якімі мы кормім дзяцей кожны дзень", - падкрэсліла дырэктар школы.
Начальнік участка школьнага харчавання Фрунзенскага раёна Камбіната школьнага харчавання Надзея Шчарбак упэўнена, што якасць харчавання таксама залежыць і ад тых, хто рыхтуе ў школах. "У кожнай установе адукацыі ў нас вызначана штатнае расклад. Згодна з ім мы займаемся падборам персаналу, стараемся, каб у кожнай школе працавала каманда прафесіяналаў, - падбіраем лепшыя кадры. Таму што якасныя прадукты - гэта палова справы. Трэба добра іх прыгатаваць. Усе мы разумеем, што адна гаспадыня бульбяное пюрэ прыгатуе па адным, а іншая з тых жа прадуктаў - па іншым. На мой погляд, самае галоўнае, што варта памятаць, - каб рыхтаваць для дзяцей, трэба любіць іх і, вядома ж, сваю прафесію", - дадала Надзея Шчарбак.
